Doe mee

Verhalen van binnenuit

Voormalig politica Joke Quintens: Niet meer vrouwen, maar minder mannen in de politiek

Ja, ik heb aan politiek gedaan en volgens velen heb ik dan minder recht van spreken. Want politiek is al een hele tijd niet meer zo sexy. Ik ben gestopt met politiek en drie keer werd ik vervangen door een man. In het Vlaamse parlement, in het Genks schepencollege en in de Genkse gemeenteraad. Spijtig. Toch ben ik blij dat ik ben gestopt want sindsdien ben ik nog nooit zo politiek actief geweest als nu. Maar daarover later meer. Het gaat niet over mij. Het gaat over vrouwen maar ook over mannen in de politiek. En misschien maken wij daar, dus los van gender, allemaal zowat hetzelfde mee. Onvermijdelijk, zullen sommigen zeggen, maar volgens mij wel dodelijk voor de politiek. Laat ik het beest maar meteen een naam geven: machismo!

Ik geef een paar voorbeelden:

Ten eerste: ik ken maar weinig plekken waar zoveel ego’s rondlopen als in de politiek. Verbaast het je? Verkozen geraken betekent nu eenmaal hengelen naar opgestoken duimpjes. Wie de meeste likes heeft, geraakt verkozen. En dat streelt heel wat ego’s. Vooral grote ego’s zijn heel moeilijk om mee samen te werken.

Ten tweede: er woedt voortdurend een politieke strijd in de politieke arena. Die strijd zorgt voor winnaars en verliezers. Politiek is een boksmatch en de sterkste wint altijd. Dat is dan weer goed voor het ego (zie hierboven).

Ten derde: je moet er maar tegen kunnen. Toen een politica zich hier eens in een column over beklaagde, repliceerde een mannelijke journalist: if you can’t stand the heat, stay out of the kitchen. Ja, je hoort het goed: de keuken (alweer het enige terrein waar vrouwen nog wat zeggenschap zouden moeten hebben). Daarom antwoord ik dan ook: uit mijn keuken, want als je niet tegen de hitte kunt, stop dan met het vuur op te poken!

Ten vierde: het bestaan van politieke carrières, zoals in grote ondernemingen of organisaties. Je kan er klimmen op een ladder. De top bereiken. Succesvol zijn. Aanzien verwerven. Carrière maken. Je ego vaart er wel bij.

Het zal in deze harde tijden wel weer te zacht klinken (is dat een vrouwelijke gave?), maar ik ben niet in de politiek gestapt om strijd te voeren, me te verbranden of omdat ik zo nodig mijn ego wou strelen. Ik ben in de politiek gestapt om zaken te veranderen, mensen te verbinden, actie te ondernemen en projecten vooruit te helpen. Ik ben niet in de politiek gestapt om te polariseren, mensen tegen elkaar op te zetten, elkaar verrot te schelden, steekjes uit te delen op Twitter, strijd te voeren en als een winnaar uit de arena te kunnen stappen, met lauwerkransen omhangen. Ik ben in de politiek gestapt omdat ik geëngageerd ben. Omdat ik problemen zie die ik wil oplossen, samen met anderen.

Is dat vrouwelijk? Is dat mannelijk? Ik dacht dat dit gewoon menselijk was.

Daarom ben ik dus uit de politiek gestapt. Niet omdat ik niet tegen de hitte kan, ook al vond ik ze soms erg onaangenaam. Niet omdat ik niet tegen de kilte kan, ook al kon ik vaak wat meer warmte gebruiken. Ik ben uit de politiek gestapt omdat ik er steeds meer van overtuigd ben dat je politiek vooral niet alleen aan politici mag overlaten. Daar is de organisatie van onze samenleving en de manier waarop we samenleven net iets te belangrijk voor.

De kracht van de verandering – mijn excuses voor de intellectuele diefstal – zal van de mensen komen. En ze zal niet enkel in een stemhokje plaatsvinden, maar wel in het dagelijks leven van iedereen. In onze verenigingen, in onze straten, in onze scholen, op onze werkplaatsen. Overal waar mensen samenkomen, zullen ze de handen uit de mouwen moeten steken en proberen, met vallen en opstaan, aan een betere wereld te werken. Degenen die strijd willen voeren zullen blauwe plekken oplopen. Degenen die willen opbouwen zullen een beter leven krijgen.

Dat is mijn Wetopia. In Wetopia nemen we het heft zelf in handen om onze gemeenschap vorm te geven. Burgers, activisten, kunstenaars, wetenschappers en bestuurders. Het gaat er volgens mij allang niet meer om of we meer of minder vrouwen in de politiek moeten hebben. Het gaat er gewoon om dat we meer MENSEN in de politiek nodig hebben. Misschien krijgen we dan ook wat meer menselijkheid in de politiek.

Volksvertegenwoordiger Monica De Coninck: In de ‘eeuw van de vrouw’ is het niet meenemen van het zogenaamde vrouwenperspectief een gemiste kans.  

Een kwarteeuw na de invoering van de genderquota zijn vrouwen nog altijd ondervertegenwoordigd in de Vlaamse gemeenteraden en -huizen. ­Amper 16% van de burgemeesters is een vrouw. De ­gemeenteraden scoren iets beter (35,3%), net als de schepenen (34,8%), maar “de stap naar hogerop – het mandaat van burgemeester – is lastig”, stelt de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) vast.

De VVSG wil daar iets aan doen en ‘zoekt’ 106 extra vrouwelijke burgemeesters en 1.109 bijkomende vrouwelijke raadsleden om een gelijkwaardige m/v-spiegel te realiseren.

Hun argument, alle talenten moeten aan bod komen, is meer dan evident. Ik moest daarbij denken aan het boek dat ik recentelijk heb gelezen, Clementine, een leven met Winston Churchill van Sonia Purnell.

In deze boeiende biografie kan je lezen hoe Clementine Churchill, maar ook Eleanor Roosevelt, via de persoonlijke beïnvloeding van hun echtgenoten ‘vrouwelijke’ bekommernissen en bijsturingen in het beleid van hun respectievelijke echtgenoot brengen, en dit in een periode waar vrouwen nog niet rechtstreeks aan de politiek konden participeren. Het vrouwenstemrecht werd pas na de Tweede Wereldoorlog ingevoerd, nadat de vrouwen tijdens deze oorlog bewezen hadden dat ze hun ‘mannetje’ konden staan, waardoor heel wat ‘theoretische’ meningen over het zwakke geslacht in de prullenmand verdwenen.

Clementine Churchill bezocht de sociale projecten, had direct contact met werkende vrouwen en de noodlijdende bevolking, sprak rechtstreeks ministers aan op tekorten bij de bevolking en meldde allerlei dysfuncties in het leger en aan het front. Daarnaast organiseerde ze met haar diplomatieke talenten diners en ontmoetingen om nieuwe projecten op te starten en diverse plooien tussen de grote (mannelijke) ego’s glad te strijken.

Winstons stafchef, generaal Ismay, die beide Churchills goed kende zei: “zonder Clemmie zou de geschiedenis van Winston Churchill en van de wereld er heel anders hebben uitgezien”. Ze compenseerde zijn tekortkomingen, temperde zijn uitersten en voorkwam dat hij talloze fouten maakte. Ze was in zekere zin zijn opperste gezag en zijn geweten, en ze bracht hem dichter bij het volk.

Als je de kwaliteit van de politiek wil verbeteren is het beter dat je meerdere perspectieven en opinies via allerlei talenten in de politiek binnenbrengt. Een meer diverse participatie maakt het niet altijd in opstart makkelijker en sneller, maar rijker en duurzamer.

Waar mannen en vrouwen evenredig in raad van besturen van bedrijven functioneren zie je betere resultaten, meer creativiteit en ligt het welzijn van werknemers in het desbetreffende bedrijf hoger.

Maar hoe komt het dan dat vrouwen het zo moeilijk hebben op aan de top te komen en te blijven? Nochtans is burgemeester zijn de mooiste job.

Sinds 2012 liet al één op de acht lokale mandatarissen – burgemeesters en schepenen inbegrepen – zich vervangen, vooral tijdens het eerste jaar van de bestuursperiode. Burgemeesterswissels blijken schering en ­inslag te zijn (55 wissels op 308 gemeenten), maar ook 16% van de actieve schepenen gaf er al de brui aan.

Over burgemeester zijn kan ik niet meespreken, over OCMW-voorzitter (echt de mooiste job) en minister wel. Wat zijn mijn ervaringen?

  • Vrouwenparticipatie bevordert de kwaliteit.

Participatie aan de besluitvorming is een middel om invloed te kunnen uitoefenen op tal van domeinen in de samenleving. De toenemende diversiteit (verkleuring en vergrijzing) en het belang van het lokale in het dagelijkse leven, vraagt dus meer participatie van sterke vrouwen aan de politiek.

In de ‘eeuw van de vrouw’ is het niet meenemen van het zogenaamde ‘vrouwenperspectief’ een gemiste kans.  Het vrouwenperspectief – dat kort door de bocht genomen neerkomt op het inschatten van de emotionele weerslag van beslissingen, het zogenaamde buikgevoel – is een invalshoek die dikwijls niet in beeld komt om te testen of een bepaalde beslissing het sociaal kapitaal verhoogt, of anders gezegd het vertrouwen tussen mensen bevordert. En precies dat zou de meetlat moeten zijn in de politiek.

Mijn ervaring leert trouwens dat, indien vrouwen voor een bepaald lokaal project niet warm lopen, je er beter mee stopt: het zal niet lukken. Maar als de vrouwen mee zijn, wordt het een succes.

  • De combinatie van een lokaal politiek engagement met een gezin is lastig.

Huishoudelijke taken uit­besteden valt nog mee en sommige taken zijn zelfs ontspannend (zoals koken in mijn geval), maar de zorg over kinderen ligt moeilijker. Je kan er soms niet of moeilijk zijn op belangrijke momenten. Ik merk dat jongere vrouwen en mannen meer bezig zijn met de combinatie arbeid en gezin. Voor mijn generatie was het veroveren van een job en het bekomen van financiële onafhankelijkheid eerder het ultieme doel.

Maar vrouwen die hun traditionele rol afgeven verliezen de macht in huis, ze willen die macht niet altijd delen, willen alles zelf doen en perfect zijn op alle vlakken: bewijzen dat een topjob niet ten koste gaat van gezin. En dat is een valkuil. Veel hangt natuurlijk af van de ‘bijstand’ van de partner. De partner moet meer verantwoordelijkheid nemen en mag ook niet verwachten om elke avond met z’n tweetjes voor de buis te zitten.

Die drang naar perfectionisme zit ook in de weg bij de stap naar politiek of een andere job met zichtbare verantwoordelijkheid. Veel vrouwen reageren: “ik zal het niet kunnen”. En vrouwen die steeds geleerd hebben om voor iedereen goed te zorgen en goed te doen hebben het moeilijk met kiezen (en verliezen). En leiden is kiezen… en kritiek krijgen.

Doe wat je in je hart als het juiste ziet, kritiek krijg je toch.
Je doet het fout als je het doet en ook als je het niet doet.
Eleanor Roosevelt

  • De politieke cultuur

Het is een wereldje met veel ongeschreven regels, met vergaderingen die niet altijd ­efficiënte beslissingen tot doel hebben, maar soms op een theaterstuk lijken. En om theater te spelen moet je goesting hebben. Voor vrouwen met weinig tijd, die tegelijkertijd andere engagementen willen realiseren, is dat frustrerend.

Dikwijls vergelijk ik politiek met voetbal: vrouwen willen snel scoren want de strijk wacht, mannen spelen en genieten van het spel. Het doel komt er gewoon bij.

Vandaar dat vrouwen eerder zelfs over de partijgrenzen heen zullen samenwerken als ze iets echt belangrijk vinden. Vandaar ook dat er wordt gesuggereerd dat vrouwen een nieuwe politieke cultuur tot stand kunnen brengen: minder hard en polariserend, meer op mensenmaat en gebaseerd op realiteiten. Minder show.

Politiek maakt het leven spannend, maar dikwijls ook eenzaam. Je bent vele uren onderweg, ontmoet veel mensen, maar finaal moet je alleen de beslissingen en de verantwoordelijkheid nemen. Soms is dat heerlijk, soms is dat vervelend.

Spread the message!

Bestel je Stem vrouw-stickervel met 7 stickers van verschillende grootte via info@zij-kant.be of 02/552 02 63. Tot 10 stickervellen sturen we jouw bestelling gratis op. Zo plak je je stickers waar jij het wil!

Of kies voor onze handige Stem vrouw-schoolkalender in kredietkaartformaat, met daarop alle vakantieperiodes vanaf het schooljaar 2013-2014 tot het schooljaar 2021-2022. Tot 50 kalendertjes sturen we jouw bestelling gratis op. Want schoolvakanties zijn belangrijk voor iedereen. Net als politiek. En gelijke kansen natuurlijk.